Масові вбивства 1943 р. на Волині в польсько-українських історичних дискусіях 1990-х рр.

Автор(и)

DOI:

https://doi.org/10.18523/2617-3417.2021.4.65-72

Ключові слова:

Польща, Україна, публічні дискусії, історики

Анотація

На основі опублікованих джерел і введених до наукового обігу інтерв’ю з учасниками польсько-українського діалогу простежуються виникнення цієї теми в публічному просторі та перші польсько-українські дискусії про масові вбивства польського населення 1943 р., що велися у посткомуністичний період. Стаття фокусується на перших згадках про волинські події на спільних семінарах польських і українських істориків, а також у польських провідних газетах. Особливу увагу звернуто на дискусію на шпальтах часопису «Gazeta Wyborcza» у 1995 р. В українських центральних ЗМІ ця тема залишалася зовсім непомітною. Волинське питання постало в публічному просторі після майже п’ятдесяти років замовчування з ініціативи польських «кресових» і ветеранських середовищ, які репрезентували жертв. У цей період усталилися певні тенденції, які залишалися характерними в наступні роки. У Польщі ці події сприймали як один із найбільш травматичних епізодів національної історії. Тому, очевидно, з ініціативами їх обговорення виступала саме польська сторона. Українці, своєю чергою, були змушені реагувати на ці ініціативи.

Посилання

Berdykhovska, Bogumila. Interviu. 19 chervnia 2019.

Chekh, Myroslav. Interviu. 18 liutoho 2021.

Czech, Mirosław. “Wyzwanie”. Gazeta Wyborcza, października 26, 1995.

“Ekshumacja ofiar UPA”. Gazeta Wyborcza, 20 sierpnia 1992. Filar, Władysław. “Likwidatorzy z UPA”. Gazeta Wyborcza, lipca 14, 1995.

Gliuza, Zbigniev. Interviu. 19 travnia 2019.

Hnatiuk, Olia. Interviu. 22 zhovtnia 2020.

Hrytsak, Yaroslav. Interviu. 2 sichnia 2019.

Kaczyński, Andrzej „Pamięć Wołynia”. Rzeczpospolita, 24 lipca 1998.

Kalishchuk, Oksana. Ukrainsko-polske protystoiannia na Volyni ta v

Skhidnii Halychyni v roky Druhoi svitovoi viiny: naukowyi i suspilnyi dyskursy. Lviv: NAN Ukrainy, Instytut ukrainoznavstva im. I. Krypiakevycha, 2013.

Kalishchuk, Oksana. U tini Volyni?: istoriia vs pamiat. Lviv: NAN Ukrainy, Instytut ukrainoznavstwa im. I. Krypiakevycha, 2016. Kalishchuk, Oksana. Volyn’’43: istoriohrafichne piznannia i kryve dzerkalo pamiati. Lviv: Nacionalna akademiia nauk Ukrainy, Instytut ukrainskoi arkheohrafii i dzhereloznavstva im. M. S. Hrushevskoho; Volynskyi nacionalnyi universytet im. Lesi Ukrainky, 2020.

Kasianov, Heorhii. Past continuous: istorychna polityka 1980-kh – 2000-kh. Ukraina ta susidy. Kyiv: Laurus, Antropos-Lohos-Film, 2018.

Kozak, Stefan. “Pisać i mówić systematycznie”. Gazeta Wyborcza, października 26, 1995.

“Krwawy lipiec’43”. Gazeta Wyborcza, lipca 13, 1995.

Kubów, Władysław. “Cierpkie winogrona”. Gazeta Wyborcza, sierpnia 24, 1995.

Kuczerepa, Mykoła. “Z tej i tamtej strony”. Gazeta Wyborcza, września 7, 1995.

Kyczij, Iwan. “Wola ostrowiecka i Perekirkut”. Gazeta Wyborcza, lipca 19, 1995.

Małachowski, Aleksander. “Nie wplątać wnuków w konflikt dziadów”. Gazeta Wyborcza, października 26, 1995.

Michnik, Adam. “Rana Wołynia”. Gazeta Wyborcza, listopada 10, 1995.

Misiło, Eugeniusz. “Nie oczekiewać przeprosin”. Gazeta Wyborcza, października 26, 1995.

Młynarski, Janusz, Paweł Smoleński. “Pojednanie według naszych zasad”. Gazeta Wyborcza, lipca 20, 1998.

Mokry, Włodzimierz. “Panichida na kanoniczej”. Gazeta Wyborcza, października 26, 1995.

Motyka, Grzegorz. Cień Kłyma Sawura. Polsko-ukraiński konflikt pamięci. Gdańsk: Wydawnictwo Oskar, 2013.

Motyka, Grzegorz. Wołyń’43. Ludobójcza czystka, fakty, analogie, interpretacje, polityka historyczna. Kraków: Wydawnictwo literackie, 2016.

Motyka, Gzhegozh. “Druha svitova viina v polsko-ukrainskykh istorychnykh dyskusiiakh”. Ukraina moderna 15 (2009): 127– 136.

Motyka, Gzhegozh. Interviu. 8 bereznia 2019.

“Nashe spivrobitnyctvo z «Kartoiu»”. Z arkhiviv VuChK-HBU-NK-VD-KHB 1⁄2 (1995): 112–116.

Osadczuk, Bohdan. “Model przebaczenia”. Gazeta Wyborcza, października 18, 1995.

Pawłowski, Andrzej. “Za czyim podszeptem”. Gazeta Wyborcza, sierpnia 8, 1995.

Podliaskyi, Kazimiezh. Bilorusy – lytovtsi – ukraintsi: nashi vorohychy braty?. Perekl. z pol. Viktora Polishchuka. Miunkhen: Vidnova, 1986.

“Pojednanie na Wołyniu”. Gazeta Wyborcza, sierpnia 31, 1992. Polska-Ukraina: trudne pytania. T. 6, 7. Red. Romuald Niedzielko. Warszawa: Karta, 2000.

“Polski cmentarz na Wołyniu”. Gazeta Wyborcza, września 14, 1992.

Prus, Edward. Atamania UPA: tragedia kresów. Warszawa: Instytut wydawniczy związków zawodowych, 1988.

Rejt, Jerzy. “Gesty polityków nie wystarczą”. Gazeta Wyborcza, października 26, 1995.

Reprincew, Wołodymyr. “Mit rezuna”. Gazeta Wyborcza, października 9, 1995.

Rudny, Zygmund. “Nie urazić pobratymców”. Gazeta Wyborcza, lipca 27, 1995.

Smijan, K. P. “Szowiniści z AK”. Gazeta Wyborcza, lipca 14, 1995.

Spilna zaiava prezydentiv Ukrainy i Respubliky Polshcha “Do porozuminnia i yednannia”. 21 travnia 1997. http://zakon.rada.gov.ua/laws/show/616_005.

Stenohrama 86 zasidannia Verkhovnoi rady Ukrainy. 21 travnia 1997. https://iportal.rada.gov.ua/meeting/stenogr/show/4089.

html.

Torzecki, Ryszard. “Gdzie sicz, gdzie Wisła”. Gazeta Wyborcza, września 19, 1995.

Turowski, Józef, Władysław Siemaszko. Zbrodnie nacjonalistów ukraińskich dokonane na ludności polskiej na Wołyniu, 1939– 1945. Warszawa: Wyd. Główna komisja badań zbrodni hi- tlerowskich w Polsce, Instytut pamięci narodowej, Środowisko żołnierzy 27 WD Armii krajowej, 1990.

Tyma, Petro. Interviu. 17 zhovtnia 2020.

Ukraina – Polshcha: vazhki pytannia. T. 1–9. Varshava, Luck, 1998–2008.

Viatrovych, Volodymyr. Druha polsko-ukrainska viina 1942–1947. Kyiv: Vydavnychyi dim “Kyievo-Mohylianska akademiia”, 2012.

Zashkilniak, Leonid. Interviu. 27 lystopada 2019.

Zashkilniak, Leonid. “Spivrobitnyctvo ukrainskykh i polskykh isto-

rykiv na suchasnomu etapi: istoriohrafichni aspekty”. Naukovi zapysky (Natsionalnoho universytetu “Ostrozka akademiia”). Istorychni nauky 10 (2008): 366–386.

Żupański, Andrzej. Droga do prawdy o wydarzeniach na Wołyniu. Toruń: Wydawnictwo Adam marszałek, 2006.

Żupański, Andrzej. “Karkołomne twierdzenia”. Gazeta Wyborcza, lipca 25 1995.

##submission.downloads##

Опубліковано

2021-12-01

Номер

Розділ

ЛЮДИНА ЯК СУБ’ЄКТ ТА ОБ’ЄКТ: ВІД ІДЕЙ ПРОСВІТНИЦТВА ДО ПОСТКОМУНІСТИЧНИХ ДИСКУСІЙ